Ordre Equestre du Saint-Sépulcre de Jérusalem-Lieutenance de Belgique - Ridderorde van het Heilig Graf–Landscommanderij België
https://ordredusaintsepulcre.be/Een-Broodvermenigvuldiging-ontdekt-te-Hippos
      Een “Broodvermenigvuldiging” ontdekt te Hippos

Een “Broodvermenigvuldiging” ontdekt te Hippos

HIPPOS – In een kerk te Hippos (Noordelijk Israël) is een ongeveer 1.500-jaar oude mozaïekvloer ontdekt. Deze bevat hoogstwaarschijnlijk een voorstelling van het mirakel van de Broodvermenigvuldiging van de vijf broden en de twee vissen, zoals dit in het evangelie staat beschreven.


Hippos-Antiochië (Sussita) is een oude stad van de decapool aan de oostelijke oever van het Meer van Genesareth (Galilea). Daar brachten opgravingen een kleurrijke mozaïek aan de oppervlakte, zo meldde de Universiteit van Haïfa (Israël) in het najaar 2019. Ze verspreidden hun communiqué naar aanleiding van de resultaten van de opgravingen van enkele onderzoekers in een van de zeven gekende kerken op deze site. De betreffende kerk, de zogenaamde “verbrande kerk”, werd in de tweede helft van de Vde eeuw gebouwd. Het gebouw zou volgens de onderzoekers hoogstwaarschijnlijk in het begin van de VIIde eeuw ten gevolge van een brand volledig zijn verwoest. Dit was tijdens de Sassanidische invasie onder de Perzische dynastie. Het dak is toen compleet ingestort. Volgens het communiqué dankt de vloer met de figuratieve mozaïeken zijn redding aan een laag as die hem gedurende eeuwen heeft beschermd. Zo bijvoorbeeld tegen de effecten van de weersomstandigheden zoals de regen en de zon, maar evengoed tegen eventuele plunderaars. Dit is zo gebleven tot op het moment dat een groep archeologen hun project in Hippos-Sussita in het Nationaal Park van Sussita hebben opgestart. Dit park staat onder het beheer van de Israëlische Overheidsdienst voor Natuur en Parken. Het project zelf wordt geleid door de Amerikaanse Jessica Rentz, die het voorbije jaar tot verantwoordelijke voor het beheer van de opgravingen in deze zone werd aangesteld.

In de eerste weken na de ontdekking werd het grootste deel van het mozaïektapijt (10 op 15 meter groot) van de “verbrande kerk” gereinigd en tegen aftakeling beveiligd. Dit gebeurde door Yana Vitkalov van de Israëlische Overheidsdienst voor Oudheidkundige vondsten. Het mozaïektapijt is uit ontelbare kleurrijke steentjes samengesteld en vertoont geometrische motieven, vogels, een pauw, mollige vissen, citroenen, granaatappels (voor de christenen een symbool voor de verrijzenis en het eeuwig leven) en korven met brood waarvan de verschillende kleuren het gebruik van verschillende soorten bloem, graan en gerst verraden. Dat vertelt ons Michael Eisenberg, hoofd van de opgravingsploeg in Hippos, in het Journal Haaretz van het Archeologisch Instituut van de Universiteit van Haïfa.

De mozaïeken in de kerk hebben als bijzonderheid dat ze in de apsis twee vissen voorstellen en in het schip van de kerk twee reeksen van drie vissen alsook twaalf korven met vijf broden. Dit verwijst naar de twaalf korven die als rest door de twaalf apostelen werden verzameld nadat een massa van ongeveer 5.000 personen, vrouwen en de kinderen niet meegerekend, op miraculeuze wijze door toedoen van Jezus te eten hadden gekregen (Mt. 14, 21). “Deze iconografie en de locatie van de kerk bij het Meer van Genesareth verwijst rechtstreeks naar het mirakel van Jezus,” stelt het communiqué van de Universiteit van Haïfa. “Natuurlijk kan aan de beschrijving van de broden en de vissen in deze mozaïek een veelzijdige betekenis gegeven worden, maar men kan onmogelijk voorbijgaan aan de beschrijving in het Nieuwe Testament,” stelt de archeoloog Michael Eisenberg.

Hippos of Tabgha?

Ook al wordt de locatie van de vermenigvuldiging van de vijf broden en de twee vissen in het evangelie niet zo duidelijk gepreciseerd, toch wil de traditie dat deze in Tabgha heeft plaats gehad. Tabgha ligt in de buurt van Kafarnaüm aan de westelijke kant van het Meer van Genesareth en wordt algemeen als de plaats van het mirakel beschouwd. Het heiligdom werd daar op de restanten van een kerk uit de IVde eeuw en een basiliek uit de Vde eeuw opgetrokken. Daar bevindt zich de befaamde mozaïek uit de Vde eeuw die twee vissen en een korf met vier broden voorstelt en die daar ter plaatse werd teruggevonden.

Michael Eisenberg wil in zijn communiqué heel voorzichtig blijven rond de interpretatie van de nieuw gevonden mozaïek. Maar anderzijds wijst hij er wel op dat “men bij een aandachtige lezing van het Nieuwe Testament evengoed kan aannemen dat het mirakel zich ten noorden van Hippos, in de omgeving van de stad, zou hebben voltrokken.” In het Evangelie van Johannes (Jh 6, 17) wordt inderdaad vermeld dat Jezus na zijn mirakel in de bergen bleef om er te bidden, terwijl zijn volgelingen zich naar de overkant van het Meer van Galilea in de richting van Kafarnaüm begaven. Deze versie zou dan eerder ten voordele van Hippos pleiten als locatie waar het Mirakel heeft plaats gehad.

Het communiqué meldt bovendien dat er nog een ander argument in het voordeel van Hippos pleit. De mozaïek in Tabgha stelt wel twee vissen voor, maar de korf telt slechts vier broden, terwijl alle vier de evangelies melding maken van vijf broden. En dit stemt precies overeen met het aantal broden dat in de mozaïek van Hippos wordt voorgesteld. Bovendien heeft men daar ook nog eens de verwijzing naar de twaalf korven die na het einde van de maaltijd werden ingezameld.

Anderzijds liggen er bij de korf met broden in Tabga twee vissen, hetgeen toch wel op een sprekende wijze het mirakel oproept. Meer nog, “tal van verschillen tussen de voorstelling in de mozaïek van de verbrande kerk en de beschrijvingen in het Nieuwe Testament” zijn ook Michael Eisenberg niet ontgaan. Zo wijst hij bijvoorbeeld op het gegeven dat niet alle korven met broden zijn gevuld. Sommige bevatten fruit. De onderzoeker merkt ook op dat rond de vermelde korven tweemaal drie vissen zijn aangebracht in de plaats van de twee vissen die in de Schrift worden vermeld.

Ten slotte is er momenteel geen enkele contextuele inscriptie of om het eender welk element dat een bevestiging bevat of de makers van de mozaïek de intentie hadden om Hippos als plaats te promoten waar het bewuste mirakel heeft plaats gevonden of gewoonweg een voorstelling van het mirakel wou brengen in de buurt van de plaats van het gebeuren bij het Meer van Genesareth. “Wij zullen het blootleggen en reinigen van de resterende 20% van de mozaïek afwerken en deze (laatste) hypothese met zorg onderzoeken. De vissen zelf dragen een aantal bijkomende betekenisvolle symbolen in de wereld der christenheid en de interpretatie ervan veronderstelt een stevige dosis voorzichtigheid,” stelt Michael Eisenberg.

De opgravingen van de “verbrande kerk” in Hippos-Sussita hebben eveneens twee inscripties in het Grieks aan het licht gebracht. “De spelling laat evenwel veel te wensen over en de tekst vertoont ook enkele grammaticale fouten,” zo weet Haaretz te melden. Dit laat veronderstellen dat de inwoners ten tijde van de Byzantijnse periode eigenlijk de Griekse taal niet frequenteerden. Deze taal zou toen enkel nog in de liturgie zijn gebruikt. De eerste tekst heeft het over Theodoros en Petros, twee priesters van de kerk, die een martyrium lieten bouwen, als heiligdom ter herinnering aan een martelaar. Dergelijke heiligdommen werden doorgaans rond een centrale reliek opgetrokken. De tweede tekst bevindt zich midden een medaillon in de mozaïek bij de ingang van schip van de kerk en onthult de naam van de martelaar, met name een zekere Theodoros.

Christophe Lafontaine voor www.terresainte.net

Illustraties: printscreen YouTube

vertaling: Luk De Staercke

Réagir à cet articleRéagir à cet article

Een bericht, een commentaar?

vooraf modereren

Let op: je bericht verschijnt pas wanneer het gelezen en goedgekeurd is.

Wie ben je?
Vul hier je commentaar in

In dit formulier kun je de SPIP-codes {{gras}} {italique} -*liste [texte->url] <quote> <code> en HTML codes <q> <del> <ins> gebruiken. Om een nieuwe paragraaf te maken laat je gewoon een paar regels leeg.



Ontdek het Heilige Land

Agenda
mei 2020 :

Niets voor deze maand

april 2020 | juni 2020

newsletter