Ordre Equestre du Saint-Sépulcre de Jérusalem-Lieutenance de Belgique
http://ordredusaintsepulcre.be/Kies-het-Leven
      “Kies het Leven”

“Kies het Leven”

OVERWEGING – Hieronder volgt een overweging van P. David Neuhaus over de betekenis van Pasen in ons leven.


“Kies het leven” (Deuteronomium 30, 19)

De Cambridge Dictionary definieert het woord “horizon” als “de verst verwijderde lijn die men kan zien, waar de hemel de aarde en de zee lijken te raken.” Bij dit Paasfeest wordt ik door het woord “horizon” getroffen want dit begrip lijkt me wel bijzonder geschikt om de verandering te beschrijven die de Verrijzenis van Jezus in mijn leven en in de wereld heeft teweeg gebracht.

Christus’ overwinning op de dood wordt voor het eerst gesuggereerd op het moment dat de vrouwen zich vroeg in de ochtend naar het graf begeven. Ze waren gekomen om het lichaam van Christus, dat drie dagen eerder haastig in het graf was gelegd, met zalf te bestrijken. Een zware steen was voor de toegang tot het graf gelegd, een courante praktijk, en de Joden, zowel volgelingen als vijanden, hielden het graf tijdens de sabbat in het oog. In de stilte van de sabbat vormde zich op mysterieuze wijze een nieuwe wereld waarvan het zaad reeds in het lichaam van de gekruisigde Jezus was gezaaid. Deze nieuwe wereld zou die eerste dag van de week volop losbarsten. Dit was de eerste dag van een nieuwe schepping. Het is in het hart van deze wereld dat wij, volgelingen van Christus, worden uitgenodigd. Het is tot deze nieuwe wereld dat wij, volgelingen van Christus, ons getuigenis richten.

Toen de vrouwen het graf naderden en zich nog niet bewust waren van de nieuwe wereld die op hen wachtte, vroegen ze zich af: “Wie zal de steen voor ons van de ingang van het graf wegrollen?” (Mc 16, 3) Zij voelden zich nog ten zeerste ontworteld door alles wat hen was overkomen en heel hun angst, hun droefheid en al hun gevoelens zaten in die vraag vervat. Jezus had hen alleen achtergelaten en ze beleefden dit met een gevoel van diepe smart. Het deed hen perplex staan en bracht hen compleet in verwarring. Maar het vervulde hen ook volledig met angst toen zij het graf aanschouwden. Het was helemaal open en de zware steen was opzij gerold. Het evangelie van Marcus besluit deze scene met de verontrustende woorden: "De vrouwen gingen naar buiten en vluchtten weg van het graf, want schrik en ontsteltenis hadden hen overweldigd. En uit vrees zeiden ze er niemand iets van.” (Mc 16, 8) En precies dit zou een verrukking, een blijdschap en een dankbetuiging worden op het moment dat de vrouwen als eerste getuigen van de Verrijzenis, de Verrezen Jezus zouden ontmoeten.

Wat onderscheidt de nieuwe wereld van de oude? Deze vraag valt zeer moeilijk te beantwoorden zolang men nog in de oude wereld vertoeft. Van bij het Laatste Avondmaal bad Jezus tot Zijn Vader voor zijn leerlingen: “Ik bid niet, dat Gij hen uit de wereld wegneemt, maar dat Gij hen bewaart voor het kwaad. Zij zijn niet van de wereld, zoals ik niet van de wereld ben”(Joh 17, 15-16). Jezus heeft ons tot de nieuwe wereld uitgenodigd. Maar wij vertoeven nog gemakkelijk in de oude wereld die nog niet is opgeheven en het spreekt vanzelf dat dit onze trouw aan het nieuwe nog kwetsbaar en wankelbaar maakt. De nieuwe wereld verliest soms zijn specifiek karakter. Zijn nog wazige contouren en zijn onmiskenbaar karakter worden overschaduwd wanneer onze verankering in de oude wereld het licht van de nieuwe wereld verduistert.

Het is nu precies het woord “horizon” dat de nieuwe wereld van de oude onderscheidt. Wanneer de oude wereld verstikkend werkt, somber en vaak uitzichtloos is, angst en droefheid veroorzaakt, dan is de nieuwe wereld deze met open horizonten, die badend in licht en blijdschap hoop aanreiken. De dood is de werkelijkheid van de oude wereld, een werkelijkheid waar de weg naar de horizon versperd ligt. De verrijzenis is de realiteit van de nieuwe wereld waar de horizon tot aan de hemel reikt, tot de plaats waar de hemel en de aarde elkaar raken.

Een lichaam zonder het leven van Jezus komt in een graf terecht. Het is er somber, duister, vochtig en dat graf blijft gesloten. Jezus was waarachtig dood. Hij is zo maar niet langs de dood voorbij gegaan of Hij heeft niet zomaar gedaan alsof. Hij is helemaal gestorven, zoals elk menselijk wezen sterft. Zijn dood, zijn begrafenis en zijn neerdalen onder de doden bevat de wezenlijke elementen van geboorte, van dood en van zijn verrijzenis. In de geloofsbelijdenis verhalen we duidelijk het “Triduum Pascale”: "die geleden heeft onder Pontius Pilatus, gekruisigd is, gestorven en begraven, die nedergedaald is ter helle, de derde dag verrezen uit de doden”. Talrijk zijn diegenen die er mee gestreden hebben om te begrijpen wat dit wel kon betekenen “de nederdaling ter helle” na de dood op het kruis. Dit is een verwijzing naar een passage in het Nieuwe Testament die in feite refereert naar het afdalen naar het dodenrijk na de dood van Christus. 1 Pe 3, 18-19 vermeldt dit heel expliciet; “Ook Christus heeft eens voor al geleden voor de zonden, de Rechtvaardige voor de onrechtvaardigen, om u tot God te brengen. Gedood naar het vlees, werd Hij ten leven gewekt naar de Geest. Zo ging Hij heen en predikte voor de geesten in de kerker.” In het Hebreeuws verwijst de term “Shéol” zowel naar de “hel” als naar “kerker” of “gevangenis”. Het was hoe dan ook de plaats waar de dood verbleef.

Het “Shéol” wordt in het Oude Testament beschreven als een obscure en verstikkende plaats onderin de aarde. In de verschrikkelijke historie van Korach, Datan en Abiram die de autoriteit van Mozes betwistten, werden deze door de aarde verzwolgen. De aarde opende zich als een muil, verslond hen en sleurde hen levend mee naar “Shéol”, het dodenrijk (Nu 16, 30-33). Het Boek Job beschrijft het als een plaats achter de tralies (Job 17, 16) en in het Boek der Psalmen is het als door touwen en vangnetten omstrengeld (Ps 18, 5). Elders heeft Jesaia het dan weer over een plaats in het duister, een wereld waarvan geen herinneringen overblijven (Js 14, 9), net als het Boek der Psalmen dat het als duisternis en vergeten land bestempelt (Ps 88, 12). Salomon beschrijft “Shéol” als een plaats waar noch werken, noch denken, noch weten, noch wijsheid is. Het is de plaats waar de stilte heerst (Ps 115, 17). Heel karakteristiek voor “Shéol” is de plaats waar Gods lof ontbreekt, “want wie sterft, ontbeert alle herinnering aan God. Wie zal u lof betuigen in het verblijf der doden?” (Ps 6, 5-6). “Het dodenrijk brengt U geen lof, de doden prijzen U niet. Wie in het graf is afgedaald, hoopt niet meer op Uw trouw” (Js 38, 18).

Jezus heeft de realiteit van het graf en van “Shéol” ervaren als wezenlijk onderdeel van Zijn incarnatie waardoor hij volop in het leven van de mens kwam te staan. De realiteit van het graf is een menselijke realiteit die wij ten volle vanuit de dood kennen. Ondertussen verkiezen wij nog vóór het moment van onze fysische dood vaak de dood boven het leven. We zijn onderworpen aan de gevolgen van onze slechte keuzes. In de slechte keuzes is het graf tastbaar, het is een duistere werkelijkheid, het is een realiteit van zonde en angst. Het is deze bevrijding uit gevangenschap en slavernij die het Joodse volk bij het Paasfeest viert. Hun uittocht uit Egypte is hun bevrijding uit de gevangenis van de slavernij. Het Hebreeuwse woord voor Egypte is “Mitzrayim” en verwijst naar het begrip “opsluiten” (Tzar). Het feit dat Jezus, een Jood, Pessah uitkiest als moment waarin Hij door de dood naar het leven gaat, ligt hiermee volledig in lijn. Met Pasen worden wij uitgenodigd om ons engagement ten aanzien van de nieuwe wereld te hernieuwen. Deze nieuwe wereld is uit het graf ontstaan. Wij worden opgeroepen om het graf te verlaten en naar het leven toe te stappen. We laten het graf achter ons liggen, het blijft leeg.

De realiteit van het graf is deze van muren die het licht tegenhouden. Het is een totaal gemis aan gezichtsvermogen, aan openbaring. Het graf is de realiteit van een omgeving zonder horizon. De Heilige Theresia van Avila beschreef een visioen van de hel als volgt: “Alle hoop op vertroosting is in dit stinkend verblijf gedoofd. Men kan er zich niet zetten of zich te slapen leggen want deze plek mist elke mogelijkheid om van tussen die muren de ontsnappen en deze muren zelf zijn een verschrikking om aan te zien. Ze verpletteren u door hun gewicht. Alles is daar verstikkend en alle licht ontbreekt. Niet de minste klaarte schittert en men ziet alleen datgene wat verschrikkelijk is om naar te kijken.”

De Schrift en de heiligen leren ons dat het “Shéol” niet enkel een zaak is van menselijke bestemming. Achter het gegeven dat men er in een omgeving verblijft waar elke horizon ontbreekt of door dikke muren gesloten blijft, zit een keuze die zich voorafgaandelijk heeft gesteld.

De wereld waarvoor we gekozen hebben om in te leven, vertoont vaak veel gelijkenis met het “Shéol”. Die wereld wordt omgeven door muren die we zelf hebben opgetrokken om ons te beschermen en om de anderen ver van ons weg te houden. De taal die we daar in de mond nemen, is erop gericht om “het onze” van “dat van de anderen” te onderscheiden. We spenderen er onze middelen om uit te maken wie wij zijn en wie de anderen wel mogen wezen. Dat alles draagt bij tot het ontwikkelen van onze eigen “tombe”, van een verblijf voor doden, van een hel die een gevoel van angst, achterdocht en wanhoop voortbrengt, een gevoel dat ons te vaak vergezelt. Deze “Shéol”, die we onze thuis noemen, is zo taai dat een door afkeer doordrongen discours in onze centra weerklinkt, dat de angst verder aanwakkert.

De oude wereld is ook vaak onze wereld. Een wereld die de apathie ten aanzien van de ellende die mede door onze inhaligheid wordt veroorzaakt, aanmoedigt. We sluiten onze ogen en onze deuren voor de aanblik van onze broeders en zusters die ons om solidariteit en onze bijstand vragen maar we storten ons in de afgrond van het graf. Wij blijven onverschillig voor die duizenden mensen die ten gevolge van honger en oorlogsgeweld hun huis ontvluchten, wij verharden ons hart met wantrouwen en afwijzing, wij aanvaarden de grondwet van de oude wereld die Jezus heeft gekruisigd. Wij ontwikkelen met alle gemak een taal die de wereld in tweeën opsplitst, in “vrienden” en “vijanden” en wij verraden het evangelie die de liefde en de vergeving predikt. Wij verglijden in de afgrond van de wanhoop die ons door de zelf gebouwde muren rondom onszelf wordt gevoed. Het zijn muren van steen en muren van woorden die perfect aansluiten bij het geweld en de afwijzing. Maar met de Verrijzenis wordt de hoop opnieuw geboren. De muren storten in. In een van zijn boodschappen op twitter heeft Paus Franciscus op 9 februari l.l. het volgende verkondigd: “De hoop opent een nieuwe horizon en maakt het weer mogelijk om te dromen zelfs over datgene wat ondenkbaar lijkt”. De hoop maakt het ons mogelijk om op de ochtend van Pasen de oude wereld achter ons te laten!

Paus Franciscus, een groot apostel van de nieuwe wereld, heeft zich in zijn eerste homilie als paus, klaar en duidelijk in het voordeel van de nieuwe wereld uitgesproken: “de Apostel Paulus sprak over Abraham: ‘Tegen alle hoop in heeft hij gehoopt en geloofd’ (Rom 4, 18). Hopen tegen alle hoop in! Ook vandaag nog, tegen al die aanduidingen in een grijze hemel in, hebben we er nood aan het licht van de hoop te zien en moeten we onszelf aan de hoop overleveren. Elke man en elke vrouw dient zorg te dragen van de schepping en dit met een blik vol tederheid en liefde. Dit betekent dat we de horizon op de hoop wijd open zetten en een lichtkier brengen doorheen een wereld vol wolken. Het betekent dat we de warmte van de hoop in ons dragen! En voor de gelovige, voor de christen is de hoop die wij, net als Abraham en de heilige Jozef in ons dragen, gegrondvest op de rots die God zelf is.”

Enkele maanden later heeft de paus, naar aanleiding van zijn bezoek aan het Heilig Graf in mei 2014, de werkelijkheid van de nieuwe wereld onder woorden gebracht. Hij deed dit in de context van zijn ontmoeting met de Patriarch van de Orthodoxe Kerk van Constantinopel. Zijn woorden overstegen toen duidelijk de specifieke context waarin ze werden uitgesproken. “Wij moeten geloven dat, net zoals eens de steen voor het Heilig Graf was weggerold, op dezelfde wijze alle obstakels die de volle eenheid onder ons in de weg staan, zullen kunnen verwijderd worden. Dat zal de genade van de Verrijzenis zijn, die wij hier nu al bij voorbaat kunnen smaken. Elke keer dat wij voor de zonden die wij tegenover elkaar bedreven hebben aan elkaar vergiffenis vragen en elke keer dat wij de moed hebben deze vergiffenis te schenken en te aanvaarden, zijn we deelachtig aan de Verrijzenis! Elke keer wanneer we de oude vooroordelen kunnen overstijgen en de moed hebben nieuwe broederlijke relaties met elkaar te bevorderen, belijden we dat Christus waarlijk is opgestaan.”

Wanneer Jezus het graf verlaat, leidt Hij ons naar die nieuwe wereld, een wereld met open horizonten. Jesaja stelt deze nieuwe wereld tegenover deze van het “Shéol”. Het is een wereld van vrolijke lofzangen. “Alleen levende mensen kunnen U loven, zoals ik vandaag doe. Alleen een vader maakt zijn zonen bekend met uw trouw” (Js 38, 19). Door het graf leeg achter te laten, heeft Christus de muren gesloopt, heeft Hij de deuren geopend en ons de wijdste horizonten laten zien. Nu de muren zijn gesloopt en de deuren wijd zijn geopend, kunnen wij de vrije lucht inademen en met opgeheven hoofd verder wandelen. Wij zijn voortaan van alle slavernij verlost. Zo kwam de belofte in vervulling die God in het midden van de afkondiging van de Wet aan Mozes heeft gedaan: “Midden onder u plaats ik mijn verblijfplaats; ik keer mij nooit van u af. Overal ga Ik met u mee: Ik zal uw God zijn en u zult mijn volk zijn. Ik ben de Heer uw God die u uit Egypte heeft geleid, zodat u geen slaaf meer hoeft te zijn. Ik heb de stangen van uw juk gebroken en u rechtop laten lopen.” Lv 26, 11-13).

P. David Neuhaus, sj
Latijns Patriarchaal Vicaris voor de katholieken van de Hebreeuwse taal

Vertaling: Luk De Staercke

Réagir à cet articleRéagir à cet article

Een bericht, een commentaar?

vooraf modereren

Let op: je bericht verschijnt pas wanneer het gelezen en goedgekeurd is.

Wie ben je?

Om je gebruikersafbeelding bij je bericht te tonen moet je je eerst registreren opgravatar.com (gratuit et indolore). Vergeet niet om hier je e-mailadres te vermelden.

Vul hier je commentaar in
  • In dit formulier kun je de SPIP-codes [->url] {{vet}} {cursief} <quote> <code> en HTML code <q> <del> <ins> gebruiken. Om een nieuwe paragraaf te maken laat je gewoon een paar regels leeg.



Wereldnieuws

Agenda
augustus 2017 :

Niets voor deze maand

Juli 2017 | september 2017

newsletter